Help! Mijn konijn verliest veel haar

We zijn weer in die tijd van het jaar… Het prille begin van de lente. Ook jouw konijnen voelen dat. Misschien merk je dat hun vacht plots massaal begint los te laten en dat er overal plukjes haar verschijnen. Hun lichaam bereidt zich voor op warmere dagen en dat merk je meteen. Misschien zie je ook kleine gedragsveranderingen bij jouw konijnen. Ja hoor… de lentekriebels zijn weer in het land!

De rui bij konijnen vindt plaats onder invloed van de verandering in weersomstandigheden. De dagen worden langer, het is lichter, de zon zendt meer UV-straling uit, en ook de luchtvochtigheid verandert…

Al deze factoren zorgen ervoor dat er specifieke hormonen worden aangemaakt in het lichaam van het konijn, zelfs bij konijnen die geholpen zijn. Deze hormonen zetten het verharingsproces van de ondervacht in gang: de dikke wintervacht maakt plaats voor een zomervacht.

Concreet betekent dit dat de onderharen van konijnen minder dens worden. Dit proces start meestal tussen februari en april en kan een hele tijd duren voor het volledig voltooid is. De verharing verloopt namelijk in fases. Als elke fase gelijktijdig zou voorkomen, zou het konijn tijdelijk kaal worden. Dat kan natuurlijk niet.

Eigenlijk verharen konijnen continu. Voornamelijk de andere haarsoorten: de grannen- en bijharen, worden continu vernieuwd. Dit valt echter veel minder erg op dan de verharing van de ondervacht, die we de seizoensrui noemen.

Niet elk konijn is hetzelfde, dat weet je inmiddels wel. Het is dan ook niet verrassend dat we dus ook duidelijke verschillen zien in (seizoens)verharing. De grootste verschillen zien we tussen de verschillende rassen: normaalharigen, langharigen, leeuwenkopjes… Zo zijn er langharige konijnen die wel seizoensverharing hebben, zoals de teddy. Maar er bestaan ook langharige rassen met een doorlopende verharing, zoals angorakonijnen. Normaalharigen kunnen dan weer een extra dikke ondervacht hebben net boven hun staart, wat extra aandacht vereist tijdens de seizoensverharing.

Ook de leeftijd van een konijn kan een rol spelen. Oudere konijnen hebben vaak wat meer moeite met vlot verharen. Zij kunnen zich bijvoorbeeld niet altijd even goed wassen of hebben meer moeite met het aanmaken van de hormonen, vitaminen of extra energie, die nodig zijn om vlot te verharen. Soms hebben ook zij dus extra ondersteuning nodig.

Daarnaast speelt ook de huisvesting een rol. Denk hierbij bijvoorbeeld aan binnenkonijnen. De weersomstandigheden binnenshuis zijn uiteraard anders dan buiten, waardoor de verharing wat in de war kan raken.

Ook andere factoren, zoals al dan niet geholpen zijn, gezondheid, voeding, enzovoort hebben een invloed op de verharing.

Daarom is het uiterst belangrijk om de darmen van je konijn extra te ondersteunen vlak voor en tijdens seizoensverharing. Op die manier help je verstoppingen voorkomen. Dit kan je best doen door in de voeding extra omega 3, prebiotica en vezels te voorzien.

Een eenvoudige manier om de darmen van je konijn tijdens de rui te ondersteunen, is het gebruik van CuniBioom. CuniBioom is een zeer vezelrijk, natuurlijk prebioticum met een zeer gunstige omega 3 verhouding.

Een vlotte verharing ondersteun je zowel inwendig als uitwendig. De inwendige ondersteuning gebeurt via aangepaste voeding, zoals hierboven beschreven. Uitwendig gaat het vooral om vachtverzorging.

Voor erge vervilting is het verstandig om een konijnentrimmer te raadplegen. Zelf kan je wel losse haren verwijderen door 2 keer per dag met vochtige handen je konijn te aaien, of een geschikte vachtborstel te gebruiken. Vraag hiervoor advies bij een trimmer.

Let op: losse plukken haren trek je nooit zomaar uit! Konijnen zijn prooidieren en verliezen dus ook hun goede vacht extra snel bij druk. Hun vacht is erop aangepast dat bijvoorbeeld tijdens het vluchten van een roofdier geen haar vast komt te zitten in takken of bladeren: de haren lossen dus bij weerstand. Wanneer je zelf plukken haar gaat uittrekken, kan je onbedoeld ook haren verwijderen die nog niet klaar zijn om uit te vallen. Hierdoor kan het natuurlijke verharingsproces verstoord raken, met als gevolg dat de rui net moeilijker verloopt.

De rui is voor een konijn een intens proces. Verharen tegen zo’n hoog tempo en het aanmaken van hormonen kost veel energie voor het konijn en brengt hun lichaam ook in een vorm van stress. Het is dus niet ongewoon dat je tijdens deze periode gedragsveranderingen opmerkt. Sommige konijnen lijken plots erg hongerig, terwijl andere wat prikkelbaarder of chagrijniger worden.

Indien je dit opmerkt, of als je konijn hierdoor gewicht verliest, is het raadzaam om de energie tijdelijk lichtjes te verhogen. Bijvoorbeeld door extra brokjes bij te geven (max. 5 g/kg lichaamsgewicht), een handje vezelrijke kruiden (bv. Energy Mix) of een portie CuniBoost.

Seizoensverharing is niet het enige wat we bij konijnen zien gebeuren in het voorjaar. Ook op hormonaal vlak kan er heel wat veranderen. Veel konijnen krijgen namelijk last van de typische lentekriebels.

Tijdens deze periode kan je verschillende gedragsveranderingen opmerken. Denk bijvoorbeeld aan territoriaal gedrag, het opnieuw bepalen van de rangorde binnen een koppeltje of groep, of konijnen die plots erg actief of wat onrustiger zijn. Door deze hormonale invloeden kan de band tussen konijnen soms even wat wankeler worden. Daarom is het verstandig om je koppeltje of groep in deze periode extra goed in de gaten te houden.

Probeer concurrentie zo veel mogelijk te vermijden door beschutting te voorzien met minimaal 2 uitgangen, strooi voer over de grond in plaats van voerbakjes te gebruiken. Op die manier krijgen alle konijnen voldoende ruimte en kansen, wat helpt om spanningen binnen de groep te verminderen.

Er bestaan tegenwoordig zoveel soorten hooi, dat je soms door het bos de bomen niet meer ziet. Timotee hooi, weidehooi, kruidenhooi…, de lijst is eindeloos. Ik merk dat eigenaars vaak met de handen in het haar zitten en zich afvragen: Welk hooi is nu het beste? Wat moet ik kopen? En de grootste frustratie is meestal: Wat als mijn konijn een specifieke soort hooi niet wil eten? Is mijn konijn dan ongezond? 

Konijnen zijn echte fijnproevers! Ook zij hebben bepaalde individuele voorkeuren voor wat ze eten. De ene verkiest hooi met fijne zachte stengels, een andere kauwt zich helemaal gek op grof, stevig hooi.  

Het belangrijkste om te weten is dat hooi mee de basis vormt voor een gezonde spijsvertering, maar wat in eerste instantie ‘het beste hooi’ lijkt, is niet automatisch de beste keuze voor jouw konijn. 

Als je met konijnen samenleeft, weet je waarschijnlijk al dat hooi een onmisbaar onderdeel is van hun voeding. Konijnen zijn herbivoren en eten van nature voornamelijk grassen en kruiden. Hooi is niets anders dan gedroogd gras. Door gras te drogen, blijft het lang houdbaar en kunnen we onze konijnen het hele jaar door voorzien van de vezels die ze nodig hebben. Want eerlijk: de meesten van ons hebben geen weide vol geschikte wilde planten in de tuin. 

“Hooi is veel meer dan alleen “knabbelmateriaal”.”

Hooi is veel meer dan alleen “knabbelmateriaal”. Plantmateriaal is de motor van hun hele spijsvertering. Grassen bevatten namelijk een aanzienlijke hoeveelheid vezels. Die vezels zijn essentieel voor het konijn. Hun spijsvertering is volledig aangepast op het verteren van vezels, die ze bijzonder efficiënt kunnen omzetten naar energie. Deze energie hebben ze nodig om te leven, te groeien, te bewegen en simpelweg konijn te zijn. 

De lange, grove vezels in hooi zorgen ervoor dat de darmen blijven bewegen. Deze beweging, ook wel darmperistaltiek genoemd, duwt de voedselbrij stap voor stap door het spijsverteringskanaal. Zo kan het voedsel verteerd, verwerkt en uiteindelijk uitgescheiden worden. Wanneer een konijn weinig of geen vezels binnenkrijgt, kunnen de darmen vertragen tot zelfs stilvallen. Darmen die stilliggen zijn ontzettend gevaarlijk voor konijnen. Het deels verteerde voedsel dat aanwezig is zal dan gisten en fermenteren, waarbij gas vrijkomt. Gas en verstopping is niet alleen ontzettend pijnlijk voor konijnen, maar ook levensgevaarlijk. 

Naast de grove vezels, bevat hooi ook nog fijnere vezeldeeltjes. Deze spelen een andere, maar minstens even belangrijke rol. Ze vormen de voedingsbron voor de miljarden goede bacteriën die in de blindedarm van het konijn leven (het darmmicrobioom). Deze bacteriën helpen bij het vrijmaken van voedingsstoffen en produceren onder andere vitaminen en aminozuren. Die waardevolle voedingsstoffen worden verpakt in blindedarmkeutels, ook wel caecotrofen genoemd. Dit zijn zachte, voedzame keutels die het konijn rechtstreeks uit de anus opnieuw opeet. Op die manier krijgt het konijn voedingsstoffen binnen die anders verloren zouden gaan. Hooi voedt dus niet alleen het konijn zelf, maar ook zijn darmmicrobioom, en die samenwerking is zeer belangrijk voor een gezonde spijsvertering. 

Niet alleen draagt hooi bij aan een gezond maagdarmstelsel van het konijn, het bevordert ook gebitsslijtage. De tanden en kiezen van konijnen groeien hun hele leven door. Door het langdurig en intensief kauwen op vezelrijk hooi slijten ze op een natuurlijke manier af. Wanneer een konijn te weinig hooi eet, of onvoldoende structuur moet kauwen, kan dit leiden tot gebitsproblemen zoals haken, scheefslijtage en pijn. 

Wij konijneneigenaren hebben het allemaal al eens meegemaakt. Je staat in de dierenwinkel, het tuincentrum of bij de lokale boer, kijkend naar rijen vol hooizakken. Grote zakken, kleine zakken. Met kruiden, zonder kruiden. Fijn, grof, bergweide, timotee… De keuze lijkt eindeloos. En daar sta je dan, met een duidelijke missie: hooi vinden dat gezond is voor je konijn en dat het ook echt wil eten. Alleen voelt dat vaak minder eenvoudig dan het zou moeten zijn. Ik begrijp maar al te goed dat je je overweldigd voelt door al die opties.  

“Mijn konijn lust gewoon geen hooi.”

Misschien heb je al verschillende soorten hooi geprobeerd. Misschien staat er thuis nog een halfvolle zak waar nauwelijks van gegeten wordt. En op een bepaald moment denk je misschien: “Mijn konijn lust gewoon geen hooi.” Toch is er in de meeste gevallen meer aan de hand. Geen enkel hooi is hetzelfde, en konijnen kunnen verrassend duidelijke voorkeuren hebben.  

Daarom neem ik je graag mee langs een aantal hooisoorten die je vaak in winkels tegenkomt. Door deze vergelijking te maken, kan je de verschillen beter begrijpen. Zo wordt kiezen welk hooi bij jouw konijn past een stuk makkelijker. 

Timothy hooi wordt vaak naar voren geschoven als het standaardhooi voor volwassen konijnen. Maar waarom? Wat is timotee eigenlijk? En betekent dit automatisch dat het ook voor elk konijn de beste keuze is?  

Timothy is simpelweg een grassoort, afkomstig van timoteegras (Phleum pratense). Net zoals andere grassen kan het gedroogd worden tot hooi. Wat timothy onderscheidt, is zijn typische samenstelling en structuur. Het staat bekend om zijn relatief hoge gehalte aan structurele vezels en zijn stevige, stugge halmen. Die structuur zorgt ervoor dat konijnen langer moeten kauwen, wat niet alleen bijdraagt aan een goede gebitsslijtage, maar ook de werking van het spijsverteringsstelsel. 

De grove vezels zorgen voor een goede darmvulling en stimuleren zo de darmperistaltiek. Dit helpt om de spijsvertering actief en stabiel te houden. Tegelijk bevat timothy over het algemeen minder eiwit en calcium dan bijvoorbeeld luzerne. Om die redenen wordt timothy vaak naar voren geschoven als het standaardhooi voor konijnen. Toch kan ook timothy een kanttekening hebben. Ik neem je graag mee in de eigenschappen van timothy, zodat je dit mee kan nemen in de keuze voor jouw konijnen. 

“Toch kan ook timothy een kanttekening hebben.”

Vergeet niet: hooi is en blijft een natuurproduct. Dat betekent dat het nooit exact hetzelfde is. Heel wat natuurlijke factoren beïnvloeden de uiteindelijke voedingswaarde en smaak. Denk aan het weer tijdens de groei, zoals zon, regen en temperatuur, maar ook aan de bodem waarop het gras groeit, het moment van oogsten en de manier waarop het hooi wordt gedroogd en bewaard. Het is dus helemaal niet ongewoon dat een konijn plots anders reageert op een nieuwe zak van “hetzelfde” hooi. Soms wordt het net enthousiaster gegeten, soms wat minder. 

Wat voor mij het allerbelangrijkste blijft, is dat je een hooitype vindt dat je konijn daadwerkelijk en in voldoende hoeveelheid eet. Heb je een konijn dat vrijwel elk type hooi lust? Dan kan variatie en/of afwisseling een mooie meerwaarde zijn. Is je konijn eerder een selectieve eter? Dan ligt de prioriteit ergens anders. Dan is het vooral belangrijk dat je konijn voldoende vezels binnenkrijgt en dat het gebit op een natuurlijke manier afslijt, ongeacht welke specifieke hooisoort dat is. Want uiteindelijk is hooi dat opgegeten wordt altijd waardevoller dan hooi dat blijft liggen. 

Twijfel je of jouw konijn voldoende hooi eet? Of vraag je je af of het huidige hooitype wel goed aansluit bij zijn specifieke behoeften? Dan help ik je daar graag bij. Samen kunnen we kijken naar het volledige dieet en hoe we dit optimaal kunnen afstemmen. Neem gerust contact op via info@thepetexpert.nl 

Achter The Pet Expert zit geen groot bedrijf, geen marketingverhaal en geen snelle oplossing, maar gewoon ik. Een konijneneigenaar die ooit zelf met haar handen in het haar zat, een wetenschapper die alles tot op celniveau wil begrijpen, en iemand die al meer dan twintig jaar tussen dieren leeft, leert en probeert het elke dag een beetje beter te doen.

Alles wat ik vandaag doe, van advies tot voedingsproducten, is begonnen vanuit dezelfde eenvoudige gedachte: als we dieren begrijpen, kunnen we zoveel problemen voorkomen. En voor mij begon dat verhaal bij konijnen. Bij dieren die vaak onderschat worden, maar die mij meer geleerd hebben dan eender welke studie ooit had kunnen doen.

Op latere leeftijd begon ik te merken dat de standaarden nog niet zo heel veel veranderd waren voor deze dieren. Soms beland je echter in een tunnelvisie. Je denkt: bij mij gaat het goed, dus het zal wel oké zijn. Je ziet namelijk niet altijd hoe het er buiten jouw bubbel aan toe gaat. Tot het moment dat je verder kijkt, andere verhalen hoort en in asielen komt. Tot het besef dat konijnen nog steeds als “makkelijk huisdier” worden beschouwd.

En dat begon bij mij steeds harder te wringen. Hoe meer ik keek, hoe meer ik zag dat konijnen verkeerd begrepen worden, dat hun gedrag verkeerd geïnterpreteerd wordt, dat kennis vaak tekortschiet, dat voeding soms als bijzaak wordt gezien. Daardoor missen ze op zoveel manieren de kans op een kwaliteitsvol leven.

“Als een ander mij niet kan helpen, dan zorg ik zelf voor een oplossing.”

Door zelf konijnen te houden, botste ik ook op de beperkingen in de beschikbare kennis. Zowel op medisch als gedragsmatig vlak merkte ik op hoe schaars de kennis is rond konijnen, of beter gezegd: er is wel informatie, maar die is vaak versnipperd, verouderd, of gebaseerd op aannames. Als je een konijn hebt met een bepaald probleem, een koppeling die niet goed verloopt of een konijn met een aanhoudende darmproblematiek, dan heb je niets aan algemene tips. Dan is er nood aan inzicht, aan onderbouwing en aan iemand met kennis en ervaring die mee kan nadenken.

Ik ben een type persoon dat niet bij de pakken blijft zitten. Als een ander mij niet kan helpen, dan zorg ik zelf voor een oplossing. Daarin kan ik echt ver doorzetten, want dan wil ik echt alles over het onderwerp weten. Ik wil begrijpen hoe iets werkt en ik ben ontzettend leergierig.

Dus ben ik mij intens gaan verdiepen om mijn eigen konijnen te helpen. Niet via dokter Google, maar via wetenschappelijke databanken die ik tot mijn beschikking had. En dat is ook iets wat ik vandaag nog zo belangrijk vind: er circuleert zoveel “goedbedoelde” info online, maar bij konijnen (en zeker op het vlak van voeding en gezondheid) kan dat “goedbedoelde” net het probleem zijn. Het geeft een vals gevoel van zekerheid, met soms grote gevolgen.

En voor je het weet botst een collega of vriendin op problemen met zijn/haar konijnen en krijg je de vraag of je eens wil meekijken. En dan nog iemand. En nog iemand. Helpen zit nu eenmaal in mijn natuur, zowel voor mens als dier, dus natuurlijk zeg ik volmondig JA.

Waarom specifiek konijnen?

Ik heb een groot hart voor alle dieren, maar bij konijnen voelde ik echt dat de kennis en de verzorging ervan enorm achterstond. Daar kon ik niet mee leven, want mijn liefde en passie voor deze dieren is groot. Voor mij voelde het dan ook als: als niemand het doet, moet ik het doen. Deze dieren verdienen zoveel beter, ze verdienen een stem.

Konijnen zijn zo’n bijzondere combinatie: zachtaardig, gevoelig, slim, sociaal, … Maar tegelijk zijn het prooidieren, waardoor ze net veel subtieler communiceren dan bijvoorbeeld een hond. En dat maakt dat ze vaak verkeerd gelezen worden.

En van het een kwam het ander. Naast veel verdieping heb ik ook de opleiding konijndeskundige afgerond en talloze bijscholingen gevolgd. Tegelijk bleef ik ervaring opdoen met mijn eigen dieren, maar ook in asielen en overal waar ik kon helpen. Niet omdat een diploma een vereiste was, maar omdat ik altijd op zoek ben naar meer inzicht, meer nuance, meer kennis en meer ervaring.

Waarom specifiek voeding voor konijnen?

Dit aspect komt voort uit mijn andere grote passie, namelijk wetenschap en mijn onverzadigbare leergierigheid. Mijn dagelijkse job draaide om onderzoek binnen voeding, diervoeding en technische toepassingen, waardoor mijn kennis rond biochemie en biologie zeker uitgebreid was. Ik ben afgestudeerd als biotechnologe, en ook hier gaat mijn liefde voor wetenschap terug naar mijn kindertijd. Aangezien biotechnologie zo’n brede kennisbasis biedt, was dit voor mij de perfecte keuze.

Onbewust begon ik mijn kennis als voedingswetenschapper te linken aan mijn passie voor konijnen. Dat ging helemaal vanzelf. Als ik iemand hoorde praten over vers gras voor konijnen, linkte ik dit aan de analyses van gras die we zelf hadden uitgevoerd en dacht ik na over hoe dit zich vertaalde naar een organisme. Daar viel de biochemie en het functioneren van een lichaam volledig op zijn plek.

Hoewel dit voor mij vanzelfsprekend was, werd die kennis door mensen rondom mij met konijnen erkend. Dat was een belangrijk moment: ik begon te beseffen dat wat ik “gewoon logisch” vond, eigenlijk iets is waar veel mensen naar op zoek zijn. Iemand die voeding niet ziet als een simpel lijstje (hooi, groenten en pellets), maar als een complex samenspel dat rechtstreeks invloed heeft op het hele lichaam, op gedrag, op herstel en op het welzijn van het dier als geheel.

Voeding doet veel meer dan dat wij er waarde aan hechten in de maatschappij. En zeker voor een dier dat de ‘eerste’ voedingsbron eet, namelijk de pure plant. Konijnen zijn letterlijk gebouwd rond fermentatie, rond vezels, rond een darmstelsel dat tegelijk kwetsbaar en briljant is. En toch behandelen we voeding soms alsof het “een bijzaak” is, terwijl het net de basis is.

Ik begon te beseffen dat ik over meer kennis beschikte dan er momenteel beschikbaar was in de konijnenwereld, maar vooral dat eigenaren en professionals net op zoek waren naar deze kennis. Al snel kreeg ik best veel vragen rond voeding en vanzelfsprekend ging ik hier helpen waar ik kon.

Het volledig besef kwam toen ik via mijn bijberoep en rol als pleeggezin voor asielen konijnen in huis kreeg die veel zorg nodig hadden. Pas toen voelde ik echt hoe waardevol deze kennis kan zijn in de praktijk.