Waarom je uitstekende plukken haar beter niet kunt uittrekken

Door Jessica Goedhart

Tijdens de verharing steken bij veel konijnen plukken haar uit de vacht. Het kan verleidelijk zijn deze plukken uit de vacht te trekken omdat het lijkt alsof het alleen om losse haren gaat. Maar is dat eigenlijk wel verstandig?

Iedere haar doorloopt dezelfde groeifasen

Iedere haar groeit, stopt wanneer de maximale lengte is bereikt en wordt daarna vervangen door een nieuwe haar. Deze nieuwe haar drukt de oude haar uit de haarfollikel, waarna deze uitvalt.

Niet alle haren worden tegelijk vervangen

Gelukkig worden niet alle haren tegelijkertijd vervangen. De oude haren vallen geleidelijk uit en maken plaats voor nieuwe haren. Anders zou een konijn tijdens de verharing tijdelijk kaal worden.

Ook worden de verschillende haarsoorten niet op dezelfde manier vervangen. Dekharen en grannenharen worden het hele jaar door vervangen, terwijl de onderharen vooral tijdens de voorjaars- en najaarsverharing uitvallen en plaatsmaken voor nieuwe onderharen. Hierdoor blijft de beschermende, dakpansgewijze opbouw van de vacht behouden.

Waarom een uitstekende pluk haar niet alleen uit losse haren bestaat

Zoals in deze blog is uitgelegd, groeien bij de meeste konijnen onderharen, dekharen en grannenharen gezamenlijk vanuit één haarfollikel. Tijdens de voorjaars- en najaarsverharing beginnen vooral de onderharen los te zitten en steken ze vaak als kleine plukjes uit de vacht.

Het kan lijken alsof zo’n uitstekende pluk volledig uit losse haren bestaat, maar daartussen bevinden zich ook langere dekharen en grannenharen die vaak nog stevig vastzitten. Doordat deze haren boven de onderharen uitsteken, worden ze bij het uittrekken van zo’n pluk gemakkelijk mee uit de huid getrokken.

Dat ook vastzittende haren relatief gemakkelijk loskomen, is een natuurlijke eigenschap van de konijnenvacht. Hierdoor blijft een konijn tijdens een vlucht minder snel met zijn vacht in struiken hangen. Dat een haar gemakkelijk loskomt, betekent dus niet dat deze ook daadwerkelijk los is.

Gevolgen voor vacht en huid

Trek je uitstekende plukken uit de vacht, dan verwijder je dus vaak ook haren die nog vastzitten. Hierdoor wordt de dakpansgewijze opbouw van de vacht verstoord, waardoor de vacht minder goed beschermt tegen kou, warmte, vocht en kleine verwondingen. Ook kunnen de haren in omliggende haarfollikels eerder een nieuwe haargroeicyclus ingaan en kunnen haarfollikels beschadigen. Nieuw gevormde haren raken daardoor minder stevig verankerd, waardoor ze tijdens een volgende haargroeicyclus sneller uitvallen. Hierdoor kan een konijn langer en heviger blijven verharen en kunnen zelfs tijdelijke kale plekken ontstaan. Kale plekken tijdens de verharing zijn niet normaal en wijzen meestal op een onderliggend probleem, zoals een te intensief verzorgde vacht.

De basis voor een gezonde verharing

Dat een pluk haar uitsteekt, betekent dus niet dat alle haren in die pluk ook daadwerkelijk loszitten. Een gezonde verharing is een natuurlijk vernieuwingsproces waarbij oude haren geleidelijk worden vervangen door nieuwe haren. Door dit natuurlijke proces zoveel mogelijk zijn gang te laten gaan, blijft de vacht haar beschermende functie behouden.

Door Jessica Goedhart

Konijnen zijn prooidieren en hebben daardoor van nature de neiging om pijn, ziekte en zwakte zo lang mogelijk te verbergen. Hierdoor kunnen gezondheidsproblemen al enige tijd aanwezig zijn voordat je als eigenaar duidelijke veranderingen opmerkt. Regelmatig wegen is daarom een belangrijk onderdeel van de gezondheidscontrole van je konijn en helpt om veranderingen op tijd te signaleren.

Wat is een ideaal gewicht?

Er bestaat niet één ideaal gewicht voor ieder konijn. Het juiste gewicht is afhankelijk van onder andere lichaamsbouw, formaat, ras en leeftijd. Bovendien zegt alleen het getal op de weegschaal niet alles. Een konijn met een dikke of lange vacht kan bijvoorbeeld een stuk magerder zijn dan het eruitziet. Daarom is het belangrijk om naast het wegen ook regelmatig de lichaamsconditie te beoordelen door goed te kijken én te voelen. Vind je het lastig om te bepalen of je konijn een gezond gewicht en een goede lichaamsconditie heeft, dan is het raadzaam om dit met een konijnkundige dierenarts te bespreken.

Vooral het verloop van het gewicht van je konijn geeft waardevolle informatie. Weeg een gezond konijn bij voorkeur ongeveer één keer per maand en noteer het gewicht. Zo ontstaat een duidelijk beeld van wat normaal is voor jouw konijn en vallen veranderingen sneller op.

Veranderingen in het gewicht

Onbedoeld gewichtsverlies kan verschillende oorzaken hebben, zoals gebitsproblemen, verminderde voedselopname of ziekte. Bij oudere konijnen zien we regelmatig dat het lichaamsgewicht en de spiermassa geleidelijk afnemen. Juist zo’n langzame verandering kan zonder wegen gemakkelijk onopgemerkt blijven.

Ook gewichtstoename is belangrijk om tijdig te signaleren. Overgewicht kan het bewegen en verzorgen van de eigen vacht bemoeilijken en vergroot de kans op gezondheidsproblemen.

Wegen tijdens een afvaltraject

Bij een konijn dat moet afvallen is regelmatig wegen extra waardevol. Het doel is niet om een konijn zo snel mogelijk gewicht te laten verliezen, maar om dit geleidelijk en gecontroleerd te laten verlopen. Door bijvoorbeeld wekelijks te wegen kun je beoordelen of de aanpassingen in voeding en beweging het gewenste effect hebben. Valt een konijn te snel af, valt het helemaal niet af of komt het juist verder aan, dan dient de hoeveelheid voer hierop te worden aangepast.

Bij ziekte, herstel, ouderdom of wanneer je bewust het gewicht probeert te veranderen, kan vaker wegen verstandig zijn.

Veilig wegen

Gebruik een weegschaal waarop je konijn met alle vier de poten stabiel kan zitten en waarmee ook kleinere gewichtsverschillen goed meetbaar zijn. Leg eventueel een badmat op de weegschaal, zodat je konijn voldoende grip heeft en niet uitglijdt. Leg de badmat op de weegschaal voordat je deze aanzet, zodat het gewicht van de mat niet wordt meegerekend. Staat de weegschaal al aan, gebruik dan indien aanwezig de tarrafunctie om de weegschaal met de mat erop weer op nul te zetten.

Zie je een duidelijke of aanhoudende verandering in gewicht, zeker in combinatie met minder eten, afwijkende keutels of ander gedrag? Laat je konijn dan controleren door een konijnkundige dierenarts.

Door Jessica Goedhart

Het antwoord is vier. Iedere haarsoort heeft haar eigen kenmerken en functie. Samen vormen ze een vacht die veel meer doet dan alleen het lichaam bedekken. In dit blog lees je welke functies de vacht heeft, hoe deze is opgebouwd en welke rol de verschillende haarsoorten daarin spelen.

De functies van de vacht

De vacht vormt de eerste beschermlaag van het lichaam. De haren beschermen de huid tegen beschadiging door bijvoorbeeld takken, nagels of tanden. Daarnaast helpt de vacht uitdroging van de huid te voorkomen en draagt zij bij aan een gezonde huidflora.

Ook speelt de vacht een belangrijke rol bij de temperatuurregulatie. Door haar isolerende werking beschermt zij het lichaam tegen zowel kou als warmte.

Bij de meeste konijnenrassen zijn de haren onder een hoek in de huid ingeplant, waardoor ze als dakpannen over elkaar heen liggen. Hierdoor blijft de huid beschermd tegen weersinvloeden.

De vier haarsoorten van de konijnenvacht

ONDERHAREN

Onderharen zijn de fijnste haren van de vacht. Ze zijn licht gegolfd, voelen zacht aan en vormen een dichte, isolerende laag op de huid. Omdat ze minder diep in de huid zijn ingeplant dan de andere haarsoorten, ontvangen ze minder voedingsstoffen. Daardoor zijn ze vaak lichter en matter van kleur en laten ze gemakkelijker los.

DEKHAREN

Dekharen zijn langer en steviger dan de onderharen en zijn recht. Samen met de grannenharen vormen ze de buitenste laag van de vacht. Ze geven de vacht stevigheid en beschermen de onderliggende onderharen.

GRANNENHAREN

Grannenharen zijn de langste en stevigste haren van de vacht. Ze steken boven de overige haren uit en bepalen daardoor voor een groot deel de lengte van de vacht. Daarnaast ondersteunen ze de dekharen en helpen ze de vacht gesloten te houden, zodat de huid goed beschermd blijft.

Bij de meeste konijnen groeien deze drie haarsoorten gezamenlijk vanuit één haarfollikel. Een plukje vacht bestaat dus uit een combinatie van deze drie haarsoorten, waarbij onderharen het grootste aandeel vormen.

TASTHAREN

Tastharen verschillen duidelijk van de overige haren. Ze zijn langer, dikker en stijver en bevinden zich alleen rond de neus, boven de ogen en op de wangen. Ze groeien uit een speciaal haarzakje dat wordt omgeven door een met bloed gevulde ruimte. Wanneer een tasthaar wordt aangeraakt, verplaatst dit bloed zich en worden zenuwuiteinden geprikkeld. Die informatie wordt vervolgens doorgegeven aan de hersenen. Hierdoor kan een konijn zich beter oriënteren, obstakels vlak voor zich waarnemen en zijn ogen beschermen door tijdig te knipperen.

Waarom een goed gesloten vacht belangrijk is

Een gezonde vacht is meer dan alleen een mooi uiterlijk. De haren moeten goed op elkaar aansluiten om de huid optimaal te beschermen. Wanneer de vacht openvalt of beschadigd raakt, neemt deze bescherming af.

Een gezonde konijnenvacht blijft zich voortdurend vernieuwen. Oude haren vallen uit en worden vervangen door nieuwe, zodat de beschermende functie behouden blijft. Hoe dit proces verloopt, lees je in het volgende blog.